झिगु दबू पन्ति

केहि समयको पछि..............................

2011-03-20T21:14:00.000-07:00

जुन उदेश्यले यो ब्लग शुरु गरिएको हो, यसलाई निरन्तरता दिने प्रयास गरिने छ ......................

पनौतीको प्रमाणित सबभन्दा पुरानो अंशुवर्माको अभिलेख

2010-02-20T02:56:00.000-08:00

पनौती नगरपालिका, खोपासी मयलवोटमा रहेको लिच्छविकालीन( संवत:५२०) लिच्छवि लिपिमा लेखिएको यो शिलालेख नै हाल सम्म यहाँ पाइएका मध्यको पुरानो हो। सो शिलालेखको नेपाली अनुवाद पन्तिया अभिलेखमा प्रकाशित छ। सो अनुवाद यहाँ साभार गरिएको छ।

कल्याण होस्। मानगुह ( दरवार) अनगिन्ति गुणहरु भएका, लिच्छविकुललाई आनन्द दिने, गाथामा आराम रहेका, भट्टारक महाराज श्री शिवदेवबाट कुर्प्पासी गाउँ बस्ने मुखियालगायत गृहस्थीहरुलाई कुशलमङ्गल सोधेर आज्ञा भएको छ। आफ्ना गुणरुपी मणिका किरणको उज्यालोले अज्ञानरुपी अन्धकार हटाएका, भगवान् पशुपतिनाथको चरणकमललाई प्रमाण गर्न तत्पर रहेका हुनाले पछिका हित कल्याण गरेका, आफ्ना दुइ बाहुका बलले सारा शत्रुको जरो खनेका, यी श्रीमहासामन्त अंशुवर्माले हाम्रो हजुरमा बिन्ति चढाएर हाम्रो अनुमति लिई ( तिमीहरुको ग्राममा) सारा अधिकरण ( अड्डा अदालत)हरुले पस्न नपाउने गरी तिमीहरुलाई निगाह गरिएको छ। यो कुरा तिमीहरुलाई थाहा होस्। विचार पर्याउनु पर्ने मुद्दामामिलाहरु तिमीहरुको लागि एउटै मात्र द्वार ( ढोका‌‌- तलस्वामीहरुको ढोका) हुने छ।
द्वारोद् घाटन र कैलास-- यात्रामा तिमीहरुले जनैपिच्छे पचासवटा सेता जातका माटा (कमेरा) बुझाउनु। यो निगाह धेरै काल कायम रहोस् भन्नाका लागि यस निगाहको शिलापत्र गरि निगाह गरिदिइएको छ।
तसर्थ यस कुरालाई बुझेर हाम्रो निगाहबाट जीविका चलाउनेहरुले र अरु कसैले पनि यो निगाहलाई अन्यथा नगर्नु। जसले यो आज्ञालाई नटेरेर अन्यथा गर्ला वा गराउला, स्थिति बन्देज नाघ्ने त्यसलाई हामी बिलकुल सहने छैनौं। पछि राजाहरुले पनि धर्मलाई ठूलो संझी अघिका राजाले गरेको निगाहको ख्याल राखेर यस आज्ञाको राम्रो सँग पालना गर्नु पर्छ भन्ने अनुरोध छ।
यहाँ दूतक देशवर्मा गोमी। संवत् ५२० चैत्रकृष्ण पञ्चमी।

पनौतीको इतिहास विषयका केहि कुरा

2010-02-20T02:18:00.000-08:00

पनौतीको इतिहास छ, आख्यान छ र विभिन्न जिवित आफ्नै पहिचान बोकेको सँस्कृति पनि छ। पनौती घुम्दा देखिने साँस्कृतिक धरोहरहरु त्यसको प्रमाणहरु हुन। तथापि यसका प्रमाणित इतिहासहरु मेतिन्दै गई रहेको छ। पुस्तै पिछे कुरा फेरिन्दो छ। प्रमाणित इतिहास नभएको बारे प्रचलित र सबै जसो बुढापाकाले भन्ने भनाईहरु पनि छ। एउटा कथन अनुसार, पनौतीको बारेमा लेखिएका पुरा्त्तात्विक महत्वका विभिन्न पुस्तक, थ्यासफुहरु जानेर नजानेर श्री वत्स पोजुले खोलामा बागाई दियो। र अर्को भनाईमा २०२८साल जेष्ठ महिनाको ठुलो बादीले त्रिवेणि घाटको राम झोपडि बगाउँदा त्यहाँ भएको पनौतीको अभिलेखहरु, विभिन्न लिखोटहरुका साथै भजन गर्ने किताबहरु पनि बगायो। पोजुले खोलामा फालिएको र बगाएको भनिएका अभिलेखहरु वास्तब मै पनौतीको इतिहास थियो वा थिएन यकिनका साथ कसैले भन्न सकेका छैन, र यो अनुसन्धानको विषय पनि हो। कारण जे भए पनि प्रमाणित इतिहास नभएको तथ्य नै हो। कहि शिलालेखहरु खिइएर पढ्न नसकिने अवस्थामा पुगेको छ। कयन ताम्रपत्रहरु चोरि भएका छन, कति लगेको फर्काइएको छैन। यसरी पनि प्रमाणित अभिलेखहरु नष्ट हुने क्रम रोकिएको छैन।

धुन

2010-02-17T02:51:00.000-08:00

कुतुम्ब पनौतीमा

2010-02-17T01:50:00.000-08:00

कुतुम्बको भिडियो क्लिप

2010-02-16T23:05:00.000-08:00

2010-02-16T03:37:00.000-08:00

2010-02-16T02:42:00.000-08:00

फागुन १ गतेको केहि दृष्यहरु

2010-02-16T01:11:00.001-08:00

प्रशान्त श्रेष्ठको सडक फोटो प्रदर्शनिको समापन कार्यक्रमको झलक

2010-02-15T01:24:00.001-08:00

मन्जु स्याउलाको सडक काल प्रदर्शन

2010-02-14T23:16:00.001-08:00

मकर मेलाको अन्तिम दिनको केहि झलकहरु

2010-02-14T22:40:00.001-08:00

अहिले र उहिलेको पनौती

2010-02-14T22:33:00.001-08:00

ईण्द्रश्वर महादेवको उत्तर ढोका

प्रधानमन्त्री पनौतीको मकर मेलामा

2010-02-14T22:25:00.000-08:00

कुतुम्बको सांगितिक झलकहरु

2010-02-13T22:49:00.000-08:00

मकरमेलाको अन्तिम दिन पनौतीमा धेरै कार्यक्रमहरु आयोजना गरिएको थियो। जमघट क्लवले यहि अवसरमा कुतुम्बको साँगितिक कार्यक्रम पनि आयोजना गरिएको थियो।

त्रिवेणिघाट सफा गरिन्दै

2010-02-10T03:14:00.000-08:00

मङ्गलबारको वर्षापछि पुण्यमाता खोलामा आएको बाढीले १२ वर्षे मकर मेला लागिरहेको पनौती त्रिवेणीघाटमा फोहोरसहितको भेल पसेपछि बुधबार बिहानैबाट स्नान कार्य अबरुद्ध भयो।

मकर मेलाका थप फोटोहरु

2010-02-09T02:07:00.000-08:00

शनिवारको मकर मेलाको केहि दृष्यहरु

2010-02-09T01:58:00.001-08:00

बनेपा पनौतीको बाटोमा देखिएका दृष्यहरु

पूर्व राजा पनौतीमा

2010-02-09T01:54:00.000-08:00

मकरमेलामा नक्कली नाग

2010-02-08T03:45:00.000-08:00

माघे संक्रान्तिदेखि पनौतीमा सुरु भएको मकर मेला अझै चलिरहेको छ । १२ वर्षमा एकपटक लाग्ने यस मेलाको धार्मिक महत्त्व बढ्दै गइरहेको छ । यसपालि विगतमा भन्दा धेरै श्रद्धालुले मेला भरेको कुराबाट यस्तै प्रमाणित हुन्छ । विश्वास अनुसार, मेलाका क्रममा पनौतीको शिवालयको शिवलिंगमा नाग देखिने गर्छ । किंवदन्तीमा सीमित त्यो विश्वास यसपालि भने सत्य सावित भयो अर्थात् मेला सुरु भएकै साता शिवलिंगमा 'नाग' देखियो । नागको दर्शन गर्न श्रद्धालुहरूको घुइचो नै लाग्यो, मकरमेलाको महत्त्व झन् बढ्यो । त्यो नाग शिवलिंगमा झन्डै आधा दिन बसेको हल्ला चलेपछि मेला भर्नेहरूको भीड झन् बढ्न थाल्यो ।

किंवदन्ती साक्षात् भएको केही घन्टा नबित्दै देखिएको 'नाग' नाग नभई सामान्य सर्प हो भन्ने हल्ला चल्यो । त्यसको केही समयपछि गाइँगुइँ चल्यो, कि कुनै सपेरासँग मागेर ल्याएको सर्प हो त्यो । यो गाइँगुइँलाई भने चर्किन दिइएन । बनेपाबाट प्रकाशित हुने पत्रिकाहरूले केही लेखे पनि त्यसतर्फ धेरैको ध्यान गएन ।

गाइँगुइँ गलत नभएको मेला सञ्चालन समितिसँग आबद्ध एक स्रोतको कथन छ । समितिका तीन जना पदाधिकारीहरूले वीषदन्त निकालिएको सर्प लगेर शिवालयमा राखिदिएका रहेछन् । मेलामा श्रद्धालुहरूको भीड बढाउन र सर्पलाई पाइने भेटीको लोभमा उनीहरूले त्यसो गरेको स्रोतको भनाइ छ । धार्मिक विश्वासको फाइदा लिन नक्कली काम गर्ने तिनीहरू मेलामा खासै देखा परेका छैनन् ।

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र पनौतीमा

2010-02-08T03:13:00.001-08:00

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र पनौतीमा

2010-02-08T03:10:00.001-08:00

काभ्रेको पनौतीमा लागेको मकर मेलाको दर्शन गर्नका लागि आजपूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह पनौती आएका छन् । आज विहान ११ः२० मिनेटमा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र बा ४ च ३८०७ नम्बरको ल्याण्ड क्रुजर गाडिमा पनौती आएका थिए । मकर मेलामा आएका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रलाई उनका समर्थक तथा पनौती नगरपालिकाका कार्यकारी अधिकृत राजेश पन्थी र नगरपालिकाका कर्मचारीहरुले भव्य स्वागत गरेका थिए ।

नागरिकको हैसियतमा पनौती आएका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रलाई पनौतीमा नागरिकको हैसियतमा नभई राजाको रुपमा स्वागत गरिएको थियो । पनौती आएका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले त्रिवेणीघाटमा गई शिरमा जल अर्पण गरेका थिए भने स्थानिय ब्रह्मायणी बद्रीनाथ केदारनाथ देवताको पुजाआजा गरेका थिए ।

देवीदेवताको दर्शनपछि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले माईती बृद्वाश्रम निर्माण र इन्द्रेश्वर बहुमुखी क्याम्पसले लगाएको महायज्ञमा भाग लिएका थिए । पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रले दुवै महायज्ञलाई १÷१ लाख सहयोग गरेका थिए । माहायज्ञको भ्रमणपछि उनले इन्द्रेश्वर मन्दिर परिसरमा रहेको उन्मक्त भैरव इन्द्रेश्वर महादेव र तोला नारायणको दर्शन पछि उनी काठमाडौ फर्किएका थिए ।
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र पनौती पुगेपछि उनका समर्थकहरुले हाम्रो राजाहाम्रो देश प्राण भन्दा प्यारो छ राजा आऊ देश बचाऊ लगायतका नारा लगाएका थिए ।

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र पनौतीमा

2010-02-08T03:10:00.000-08:00

पनौतीको एक मात्र ग:हितिको फोटोहरु

2010-01-30T22:53:00.000-08:00

एकलाख पुस्तक र चित्रकला प्रदर्शनिको फोटोहरु

2010-01-30T22:48:00.001-08:00

त्रिवणि कुण्डमा पौडि खेल्दै

2010-01-30T01:12:00.000-08:00

आज भक्तजनको भिड बदि छ

2010-01-30T01:03:00.000-08:00

आज पुर्णिमा र शनिवार परेकोले बिशेष भिड देखिन्छ। नजिकमा पार्किन्ङग नपाएर छाला कारखानामा नै पार्किन्ङ गरेर हिँडेर आउनेको हुल पनि देखिन्छ भने पनौती बजार यति खेर मेला भर्न आउने भक्तजनहरुको भिडले भरि भराउ छ। चिया पसल र अन्य पसलहरुले पनि आज राम्ररी ब्यापार गरेको जानकारी आएको छ भने ३ बजि सक्दा पनि आउनेहरुको भिड नै देखिन्छ।

मकर मेलाको केहि भिडियो क्लिपहरु

2010-01-29T02:53:00.000-08:00

2010-01-29T02:45:00.000-08:00

2010-01-29T02:36:00.000-08:00

2010-01-29T02:22:00.000-08:00

2010-01-29T02:14:00.000-08:00

2010-01-29T01:49:00.000-08:00

2010-01-29T01:29:00.000-08:00

भिडियो क्लिप मकर मेलाको

2010-01-28T22:05:00.000-08:00

९गते शनिवारका थप मकर मेलाको फोटोहरु

2010-01-28T21:33:00.001-08:00

ॐ सुर्याय् नम:

मकर मेलाको अवसरमा निकालिएको गीति एल्बम हाम्रो पनौती

पनौती शान्ति संग्राहलय

माधवनारायण व्रतालुहरुको पनौती आगमनको फोटोहरु

2010-01-27T22:37:00.001-08:00

नारी पत्रिकामा प्रका्सित पनौतीको मकर मेला लेख

2010-01-27T02:50:00.000-08:00

सुमन ताम्राकार
काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा पर्ने पनौती काठमाडौंबाट ३२ किलोमिटर दक्षिण-पूर्वमा पर्छ । २०५३ माघदेखि पनौती नगरपालिकामा परिणत भएको हो । पनौती परम्परागत कला, संस्कृति, धार्मिक, ऐतिहासिक, व्यापारिक एवं पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण ठाउँ हो ।

प.नौतीमा पुण्यमाता र रोशीको सङ्गममा स्नान गर्नाले पाप पखालिन्छ भन्ने जनविश्वास छ । गौतम ऋषिकी पत्नी अहिल्यासँग अनैतिक सम्बन्ध राख्ने इन्द्रको श्रापमोचन पद्मावती -पुण्यमाता) र लीलावती -रोशी) को सङ्गममा पूणिर्माका दिन बिहान सबेरै नुहाउनाले भयो भनी स्कन्दपुराणको हिमवत् खण्डमा उल्लेख छ । नेपाल माहात्म्यमा पुण्यमातालाई नीरमती र रोशीलाई रोषमती भनिएको देखिन्छ ।

परापूर्वकालमा सृष्टिकर्ता ब्रह्माले अहिल्या नाम गरेकी अति सुन्दरी स्त्री सृष्टि गरी गौतम ऋषिलाई नासोका रूपमा राख्न दिए । यो रहस्य ब्रह्माजी र ऋषिमा मात्र सीमित थियो भने अरूले अहिल्यालाई गौतम ऋषिकी धर्मपत्नी सम्भिmए पनि ऋषिले कुनै वास्ता गरेका थिएनन् । उनले अहिल्यालाई नासोका रूपमै सुरक्षित राखे ।

एकदिन स्वर्गका राजा देवराज इन्द्र सिकार गर्न जाँदा अहिल्यालाई देखी मोहित भए । गौतम ऋषि स्नान गर्न गएको मौका पारी गौतम ऋषिको भेष धारण गरी अहिल्यालाई छक्याई उनीसँग अनैतिक सम्बन्ध राखे । स्नानबाट फर्किएका गौतम ऋषिले सो कुरा थाहा पाई इन्द्रलाई शरीरमा हजारौं योनि उत्पन्न हुने श्राप दिए । आफ्ना पतिको यस्तो रूप देखेर

विह्वल भएकी इन्द्राणीले आफ्ना गुरु वृहस्पतिका सामु यो श्राप कसरी हटाउने भनी बिन्ती चढाउँदा ब्रह्माजीको आज्ञा लिएर तिमी र इन्द्रले कुञ्जपर्वत -हालको गोरखनाथ डाँडा) को फेदीमा लीलावती र पद्मावतीको सङ्गममा जहाँ सुकेको बाँस गाड्दा टुसाएर आउँछ त्यहाँ प्रत्येक ज्येष्ठ शुक्ल पूणिर्माका दिन स्नान गरी १२ वर्षसम्म महादेवको तपस्या गरे यो श्रापबाट मुक्त मिल्ने सल्लाह पाए ।

इन्द्र र इन्द्राणीले ब्रह्माजीको आज्ञा लिएर लीलावती र पद्मावतीको दोभानमा आई स्नान गरे । त्यहाँ इन्द्रले महादेव र इन्द्राणीले पार्वतीको तपस्या गरे । इन्द्राणीको तपस्याबाट प्रसन्न भएर माघ महिनाको पुण्य घडीमा रुद्रावती नदीको रूप लिई पार्वती त्यहाँ गुप्तरूपले बग्न थालिन् । दिव्यचक्षुले इन्द्राणीले रुद्रावती नदी बगेको दे खिन् । पनौतीका बासिन्दाहरू प्रयागमा गङ्गा र यमुनाको सङ्गममा गुप्त रूपले सरस्वती मिसिन आएझैं यहाँ पनि पुण्यमाता र रोशीको सङ्गममा गुप्त रूपले रुद्रावती मिसिन आएकी छिन् भन्ने विश्वास गर्छन् । त्यसैले पनौतीलाई उत्तर प्रयागको नामले पनि चिनिन्छ ।

पद्मावती नदीको उत्पत्ति पछि त्यहाँ नजिकै शिवलिङ्गको उत्पत्ति भयो । त्यही शिवलिङ्गबाट महादेव प्रकट भै इन्द्रलाई भने-'यहाँ इन्द्राणीले तपस्या गरी रुद्रावती नदीको उत्पत्ति भएकाले यो ठाउँको नाम शची तीर्थ रहन गएको हो । यो शची तीर्थमा नुहाएपछि निधारमा रहेको योनिबाहेक अरू सबै योनि तिम्रो शरीरबाट लुप्त हुनेछन् । यो शिवलिङ्ग नामले इन्द्रेश्वर भनी प्रसिद्ध हुनेछ र यसले मानिसहरूलाई इच्छानुसार फल दिनेछ । त्यसपछि महादेवले भनेअनुसार इन्द्रले इन्द्रेश्वर महादेवको बारम्बार परत्रिmमा गरी ज्येष्ठ शुक्ल पूणिर्माका दिन शची तीर्थमा नुहाए । यसरी इन्द्रको शरीरबाट श्राप चिन्हहरू हटे ।

त्यसैगरी धेरै वर्षअघि पनौती र पाटनमा लामो समयसम्म वषर्ा नभई खडेरी परेकाले पनौतीका राजा दिर्गरथ र काठमाडौंका राजा सत्यवर फूलचोकी माईको दर्शन र पानी वरदान माग्न गए । खडेरीबाट मुक्त हुन सुन र चाँदीको फूल चढाउन ल्याउनू भन्ने आदेश दुवै देशका राजालाई फूलचोकी माईले सपनामा दिइन् । ललितकलाका धनी काठमाडौंका राजा आफ्नो देशमा प्रशस्त कालिगढहरू हुनाले खुसी भए तर कालिगडहरूको अभावले चिन्तित पनौतीका राजाले मन्त्री, भाइ-भारदारहरूको सल्लाहअनुसार सुन र चाँदीको फूलको सट्टामा क्रमशः तोरी र मुलाको फूल फूलचोकी माईलाई चढाएछन् । कालिगढहरूको अभावका कारण साँच्चिकै फूल प्रस्तुत गर्नुपरेको बिन्ती चढाएपछि फूलचोकी माई प्रसन्न भएर नदी सृष्टि गरी पनौतीतर्फ पठाइन्, जसलाई हिँजोआज रुद्रावती -रोशी) भनिन्छ ।

केही समयपछि काठमाडौंका राजा साँच्चिकै सुन र चाँदीको फूल लिएर जाँदा पनौतीमा नदी पठाइसकेको कुरा थाहा पाए । उनले आफूलाई पनि वरदान मिल्नुपर्ने प्रार्थना गरे । त्यसपछि फूलचोकी माईले आधा नदी त्यसतर्फ पठाइदिन्, जुन नदी गोदावरीका नामले चिनिन्छ । त्यसो भएर पनौती त्रिवेणी र गोदावरीमा ६-६ वर्षको अन्तरमा गोदावरीमा श्रावण महिनाभर िर पनौतीको त्रिवेणीघाटमा माघ महिनाभर ि१२ वर्षे मेला लाग्छ ।

मकर मेलाको सुरुवात कहिलेदेखि भयो भन्ने कुरा यकिनका साथ भन्न नसकिए पनि राजा मानदेवको पालादेखि प्रत्येक १२ वर्षमा मकर मेलाको आयोजना हुन थालेको हो भन्ने भनाइ बूढापाकाहरूको छ ।

९ गते शनिवारको केहि फोटोहरु

2010-01-25T22:54:00.000-08:00

मेलाको खुसि

कुण्डमा खसेको मोबाई खोज्दै

दियो चढाउँदै कुण्डमा

ईन्द्रश्वर मन्दिर परिसर

राधाकृष्ण मन्दिरमा अन्य दिनहरु भन्दा भिड थियो

धेरै भक्तजनहरुले यो ठाउँ मै नरीवल फोर्ने गर्छ

यो दिन अन्य दिनहरुमा भन्दा स्नान गर्ने पुरुषको संख्या बदि थियो

भक्तजनले कुण्डमा पूजा गर्दा यस्तो देखिएको थियो

बद्रिनाथको मन्दिर

मकरमेलाको अवसरमा पनौती र मकर मेलाको जानकारी दिने किटाबहरु प्रकाशन भएको थियो र सजिलै किन्न सक्नु हुन्छ

मेलामा आएकाहरुले यसरी पातीमा बसेर खाँदै

साँगाको पाउँ पनि मिठो हुन्छ नि

स्थानिय उत्पादित उपहारहरु किन्दै

शनिवार बिहान देखि नै चहल पहल थियो

त्रिवणिघाट

९ गते शनिवारको केहि भिडियो क्लिपहरु

2010-01-24T22:45:00.000-08:00

त्रिवेणीघाटका केहि थप फोटोहरु

2010-01-24T19:19:00.000-08:00

९ गते शनिवार अव्यवस्थित ट्रफिक व्यवस्थापनले बनेपा सम्म नै जाम भएको थियो

2010-01-24T19:06:00.000-08:00

बच्चाहरु चुम्बक सहायताले कुण्डबाट पैसा झिक्दै

2010-01-24T18:52:00.001-08:00

हरेक साझँ भिड कम भए पछि यसरी नै चुम्बक बाँडेको डोरी कुण्डमा फाल्छ

हरेक पल्ट यसरी पैसा टिप्दैन चुम्बकले

पनौती जेसिस द्वारा आयोजित ABC टेलिभिजनको नागरीक संवाद

2010-01-24T18:30:00.000-08:00

मकर मेलाको अवसर पारेर पनौती जेसिसको आयोजनामा एबिसि टेलिभिजनको नागरीक संवाद कार्यक्रम माघ ८ गते सम्पन्न भयो। पनौतीको डबली लायकुमा आयोजना गरेको सो कार्यक्रममा माअोवादिका अग्नि सापकोटा, कंग्रेसका मधु आचार्य र एमालेका कृष्ण प्रसाद सापकोटाले भाग लिएको थियो र सो कार्यक्रमको प्रशारण आउने शुक्रवार हुने छ।कार्यक्रमका केहि झलकहरु -

८ गते शुक्रवारका झलकहरु

2010-01-24T02:55:00.000-08:00

text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 240px; height: 320px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_qYvsZXPpPY4/S1w2_X-t48I/AAAAAAAAATo/Rue45s46suw/s320/DSC01526.JPG" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5430275713098703810" />
८ गते बिहानको त्रिवणीघाट

पनौतीको कोशेली

2010-01-19T00:06:00.000-08:00

कोशेलीको लागि राखेको स्टल

कोशेली किन्दै

पनौतीमा माधवनारायण व्रतालुहरुको आगमन र स्नान

2010-01-18T23:30:00.000-08:00

माधवनारायणको कथिन व्रत बस्नेहरुले आज बिहान त्रिवणि घाटमा स्नान सम्पन्न गरेको छ। हेरक वर्ष श्री पञ्चमिको दिन यहाँको घाटमा पवित्र स्नान गर्ने गर्छ।

भूतघर पहिलो प्रेमको साक्षी

2010-01-18T21:59:00.000-08:00

अक्सर गरेर ललिताको सपना देख्थें । नदेखेको दिन पनि बल गरेर देख्थें । म प्रेम गर्न थालेको थिएँ र हरबखत मेरो आँखाअगाडि स्ल्याक्स लगाएकी एउटी सुन्दर केटी हिँडिरहन्थी । अब कलेजमा लेक्चर सुन्न पनि सम्भव थिएन । मैले आफ्नो कानलाई एउटै शब्दमा ट्रेन्ड गरेको थिएँ- ललिता...। स्वप्नको कुनै हिसाब थिएन । लाग्थ्यो, सारा जीवन अब स्वप्न-स्वप्नमै बित्छ ।'

उमेरमा ६५ उकालो लागेका आख्यानकार ध्रुवचन्द्र गौतम अघिल्लो साता आफ्नो किशोरकाीलन प्रेमको यसरी सम्झना गर्दै थिए । पनौतीस्थित पुरातात्त्विक महत्त्वको 'मटां छे' मा वास बसेका बेला गौतमले आफू १६/१७ वर्षको छँदा बेहोरेको प्रेमको पहिलो झट्काको अनुभव बाँडिरहेका थिए । गौतमले उनको पछिल्लो कथा संग्रह 'पहिलो प्रेमको संस्मरण' मा पनि यही भोगाइ राखेका रहेछन् । फरक यत्ति कि पहिलो प्रेमिकाको नाममात्रै कथामा फेरिएको रहेछ, अरू कथानक सबै उही हो ।

सम्पदाप्रेमी रवीन्द्र पुरीले जीर्णोद्धार गरेको पनौती बजारको 'मटां छे' को अर्को नाम भूतघर पनि थियो । यो घरमा भूतले तर्साउने र केही भाडावाललाई भूतले चड्कन समेत हान्ने गरेको खबर फैलिएका कारण झन्डै तीन दशकदेखि खालीखाली रहेको भूतघरमा आख्यानकार गौतमसहितको टोली एक रात वास बस्न पुगेको थियो । त्यही अवसरमा गौतमको पहिलो प्रेमको भोगाइ सुन्ने र भर्खरै आएको कथा संग्रह 'पहिलो प्रेमको संस्मरण' को विमोचन गर्ने काम एकसाथ भयो । भूतघरका मालिक रवीन्द्र पुरीले पुस्तक विमोचन गरेका थिए ।

'खासमा २०२२ सालको वैशाखमा 'रूपरेखा' पत्रिकाले संस्मरण विशेषाङ्क निकालेको थियो, त्यसैमा आफ्नो पहिलो प्रेमको संस्मरण छाप्न दिएको थिएँ,' गौतम भन्दै थिए, 'यो मेरो आफ्नो जीवनको एउटा रसिक सम्झना पनि हो ।' हरेक वर्ष पुस्तक प्रकाशन गर्ने 'बस्र्याने लेखक' का रूपमा चिनिने मदन, साझा पुरस्कारका विजेता लेखक गौतमको विमोचित कथा संग्रह कृतिगत आधारमा ३७ औं थियो र कथा संग्रहमा छैटौं । भर्खरै संस्कृति मन्त्रालयले गौतमलाई

१ लाख रुपैयाँको राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार दिने भनी गरेको घोषणाले पनि गौतम प्रफुल्लित देखिन्थे ।

'म कनेर केही पनि लेख्दिनँ,' कथा र उपन्यासमा जोडिएका अनुभूति सुनाउँदै थिए उनी, 'एकाएक बिजुली चम्किएजस्तो गरी आउँछ सबै कुरा । एकछिनमा संसार उज्यालो हुन्छ र छिनभरमै अँध्यारो ।' यही अँध्यारो र उज्यालोको चक्रमा गौतमले अहिलेसम्म १ सय ७५ वटा कथा लेखेका रहेछन् । पछिल्लो संग्रहमा भने २०२२ सालमा रूपरेखामा छापिएको 'पहिलो प्रेमको संस्मरण' देखि २०६५ मा मधुपर्कमा छापिएको 'काल्पनिक' सम्म १५ वटा कथा समेटिएका रहेछन् । अर्किड बुक्सले निकालेको यो संग्रहको रोशन थापा 'नीरव' ले सम्पादन गरेका छन् ।

ध्रुवचन्द्रले गीत लेखेका छन्, रेडियोमा गीत गाएका छन् । नाटक लेखेका छन्, अरूका कथाहरूमाथि टेलिशृंखला बनाएका छन् । गोपाल गोतामेको 'झ्याउँकिरी', धच गोतामेको 'अँध्यारोमा हराएको छायाँ', बीपी कोइरालाको 'शत्रु', तारिणीप्रसाद कोइरालाको 'झ्यालकी केटी' लगायतका कथामा आफैं निर्देशक बनेर गौतमले टेलिफिल्म बनाएका छन् । 'अब भने कथा लेखन वा परिकल्पनाको कुरा अलिक कम गर्ने सोचाइमा छु,' बुधबार मध्यरातमा पुस्तक विमोचनपछि गौतम बोलिरहेका थिए, 'किनभने यति धेरै कथा लेखियो, तिनमाथि फिल्म बनाउने काम गरियो । कतै उही विषय दोहोरिएला कि भनेर पनि सानो कथाभन्दा ठूलो उपन्यासतिर लाग्नुपर्ने भएको छ ।'कान्तिपुर

तस्बिरमा दस जीवन * प्रशान्त श्रेष्ठका पनौतीका तस्बिरहरू प्रदर्शनीमा

2010-01-18T21:55:00.000-08:00

'उहाँ पनि मेरो हिरो' चिया पसल बाहिर उभिएका एक वृद्धलाई प्रशान्त देखाउँदै थिए । ती थिए, अनन्त मधिकर्मी, जसका कारण पनौतीले यो रूप पाएको छ । प|mेन्च कोअपरेसनसहितका संस्थाले पनौतीको विकासमा करोडौं लगानी गरेका थिए । पनौतीमा विकास भित्र्याउनेमध्ये एक ८४ वषर्ीय मधिकर्मी हुन् ।

मधिकर्मीजस्तै आफ्नै ठाउँका १० 'नायक नायिका' को जीवनशैली प्रशान्त श्रेष्ठले आफ्नो क्यामरामा कैद गरेका छन् । उनले प्रायः भेटिरहने ती व्यक्तिका आआफ्नै विशेषता छन् । 'हेर्दा सामान्य लागे पनि उनीहरू पनौतीका लागि प्रतिनिधिमूलक छन्,' उनी भन्छन् । दुई सातापछि सुरु भएर एक महिनासम्म लाग्ने मकर मेलामा आयोजना गरिने फोटो प्रदर्शनीमार्फत् प्रशान्तले ती व्यक्ति सार्वजनिक गर्दैछन् ।

'उनीहरूले पनौती चिनाउनेछन्,' केही वर्षदेखि यी व्यक्तिको जीवनशैली फोटोमा उतार्न उनीहरूलाई पछ्याएका प्रशान्तले भने, 'पनौतीको विकासमा उनीहरूको योगदान खोतल्ने प्रयास गरेको छु ।' यसका लागि हजारौंले अवलोकन गर्ने उपयुक्त मौका मकर मेला रोजेको उनले बताए ।

प|mान्सेली पुरातत्वविद् गेरार्ड टोफाले पुस्तक लेखेर पनौतीलाई संसारभर चिनाएका थिए । त्यसै कारण विदेशी संघसंस्थाहरूको यहाँ ओइरो लाग्यो । तर, टोफालाई पुस्तक लेख्न सघाउने व्यक्ति थिए, मधिकर्मी । अर्का पात्र छन्, ७० वषर्ीय ग्वान्चा देउला, जसले अघिल्लो पुस्ताको माछा मार्ने चलनलाई निरन्तरता मात्र दिएनन्, जीवन नै यसैमा समर्पित गरे ।

तस्बिरमार्फत प्रदर्शनीमा आउन लागेका अर्का व्यक्ति हुन्, गणेशमान दुवाल । जो नौ बाजा बजाउने एक्ला हुन् । यो बाजा बजाउनसक्ने अरूले संसार छोडिसकेकाले उनी आफ्नो सीप अरूलाई हस्तान्तरण गर्न चाहन्छन् । त्यसैले ७१ वषर्ीय दुवाल युवा पुस्तालाई बाजा बजाउने तरिका सिकाउँदै छन् ।

पाकाहरू मात्र होइनन्, २९ वषर्ीय रीता ट्याटा पनि प्रशान्तको क्यामेरामा कैद भएकी छन् । स्वास्थ्यको ख्याल नगरी एक महिना निराहर व्रत बसेकी थिइन् उनी । व्रत बसेपछि राम्रो श्रीमान पाएर पारिवारिक जीवनमा बाँधिएकी उनी सबैको नजरमा परेकी भएर प्रशान्तले पछ्याएका हुन् ।

प्रशान्तले पछ्याएका अर्का व्यक्ति हुन्, लक्ष्मीनारायण कर्माचार्य, जसले जीवनभर निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा गरेका थिए । 'कम्पाउन्डर' को रूपमा चिनिने यी मनकारी हेल्थ एसिस्टेन्ट हुन् । ७० वर्ष पुग्दा पनि उनले आफ्नै क्लिनिकबाट निःशुल्क औषधि र स्वास्थ्य सेवा दिइरहेका छन् । रुसमा पुस्तकप्रेम देखेर २०१२ सालमा पुस्तकालय खोल्ने ठाकुरभक्त कर्माचार्यदेखि भर्पाई आन्दोलनका अगुवा माधवनारायण पसछेंलाई पनि प्रशान्तले पनौती चिनाउने कडीका रूपमा प्रस्तुत गर्दैछन् ।

शिक्षासेवीको रूपमा चिनिएका भए पनि हरिसुन्दर सैंजूको 'फोटोग्राफर' रूप अब प्रशान्तको प्रदर्शनीमा देखिनेछ । नवौंपटक मकर मेला हेर्न प्रतीक्षारत वृद्धा धर्मकुमारी थापा पनि प्रशान्तको सूचीमा छन् । उनले १२ वर्षको उमेरमा पहिलोपल्ट मकरमेला हेरेकी थिइन् । अर्को रोचक पक्ष त प्रशान्तले आफ्नै परिवारको दुई विषेशतालाई प्रदर्शनीमा उतार्नेछन् ।

उनका बाजे नारायणदास श्रेष्ठ पहिले घटेरा थिए । 'कलघट्टे नारायण' भनेर चिनिने बाजे नारायणदास श्रेष्ठले घटेराको कामबाट परिवार संवृद्ध बनाएको र ३१ जनाको परिवारलाई एउटै भान्सामा खाना खुवाएको प्रसंग प्रदर्शनीमा देखिनेछ । दुई बाजेका ४ छोरा, ९ नाति र तीन पनाति एकै ठाउँ रहेको कथा आफैंमा अनौठो हुने उनको विश्वास छ ।

'देउता खोज्न टाढा जानु पर्दैन भने जस्तै हो यो,' उनले भने, 'त्यसैले मैले आफ्नै वरपरका जीवनशैली प्रस्तुत गर्न लागेको छु ।' अघिल्लो मकरमेलामा उनले एक जना दाजु पर्नेले दिएको यासिका क्यामराले खिचेका फोटो प्रदर्शनी गरेका थिए । 'त्यतिबेला अचम्मको सन्तुष्टि मिल्यो,' उनले सुनाए, 'त्यो क्यामेरा फिर्ता गरेपछि हात खाली भयो, फोटोग्राफीको लत छुटेन । त्यसैको उपज यो प्रदर्शनी सम्भव हुन लागेको हो ।'

पहिले 'हाम्रो पनौती, हाम्रो गौरव' शीर्षकमा प्रदर्शनी गरेका उनले योपल्ट 'तपाईं हामी अनि सबैको पनौती' शीर्षक दिँदैछन् । सबै जीवित व्यक्तिको कथा देखाउन खोजेका प्रशान्तले 'दिवंगत भएकाको कुरा उनीहरूका छोरा नातिसँग सोद्धा विश्वसनीय नहुने भएकाले' प्रदर्शनी गर्न लागेको बताए । कान्तिपुर

ग्रामीण क्षेत्रमा पर्यटकको आकर्षण

2010-01-18T21:51:00.000-08:00

पनौती -काभ्रे, २०६६ कार्तिक १७ - सहरमा प्रदूषण फोहोरलगायतको समस्या बढ्दै गएकाले विदेशी पर्यटकहरू ग्रामीण भेगमा आकषिर्त हुन थालेका छन् ।

'सहरभन्दा गाउँ धेरै सुन्दर र सफा छ,' स्कटल्यान्डबाट हनिमुन मनाउन काभ्रेको बल्थली गाउँ आएका आदमले कान्तिपुरसँग भने, 'प्राकृतिक दृष्टिकोणले पनि गाउँ धेरै राम्रो छ ।' गाउँमा खेत र खेती गर्ने तरिकाले लोभ्याएको उनले सुनाए । 'गाउँलेको वेशभूषा पनि आकर्षक छ,' उनले

भने । दुई वर्षअघि नेपाल आएका उनका साथीले सहरभन्दा गाउँ राम्रो भएको बताएपछि उनी गाउँ हेर्ने अभिलाषाले विवाह गर्ने बित्तिकै नेपाल आएका हुन् ।सहरको भन्दा गाउँको परम्परागत रीतिरिवाज र धार्मिक सम्पदाहरूले मन छोएको उनले बताए । यहाँका त घर नै हेरुँ हेरुँ लाग्ने,' उनले भने । 'नेपाल भ्रमण आउने बित्तिकै गाउँ घुम्ने रहर लाग्यो' पनौती आइपुगेका अमेरिकी नागरिक स्ट्रोन डिभानले कान्तिपुरसँग भने, 'गाउँमा धार्मिक सम्पदा पनि मनग्गे रहेछन् ।' काभ्रेको नमोबुद्धले साह्रै लोभ्याएको उनले बताए । 'गाडी चढ्नुभन्दा हिँड्नुको मज्जा बेग्लै हुन्छ,' उनले भने, 'हिँडेर विभिन्न दृश्यहरूको अवलोकन गर्दा मनै हषिर्त हुन्छ ।'

गाउँको वातावरण निकै सफा र गाउँका मानिसहरू सहयोगी पाएको उनले बताए । बस्नको लागि होटलहरूको अभाव पर्यटकहरूलाई खटकिएको छ । ग्रामीण क्षेत्रमा पर्यटकहरूको आकर्षण बढेको पनौती पर्यटन विकास केन्द्रका अध्यक्ष सुरेश सैँजुले बताए । उनका अनुसार पहिला दैनिक ५ जना आउने पनौतीमा अहिले २० भन्दा बढी पर्यटक भित्रिरहेका छन् । पनौती प्रवेश गरेपछि विभिन्न ग्रामीण क्षेत्रको अवलोकन गर्न रुचाउने गरेको उनी बताउँछन् ।

'पर्यटकहरूसँग कुरा गर्दा सहरभन्दा गाउँ नै मन परेको सुनाउँछन्,' सैंजूले भने । कतिपय पर्यटकले रात बिताउन होटलको अभाव महसुस गर्ने गरेका छन् । पर्यटकहरूलाई आकषिर्त गर्न पनौती पर्यटन केन्द्रले 'होम स्टे' लगायतको कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ । 'होटलमा बस्नुभन्दा गाउँलेसँगै उनीहरूको घरमा बस्दा धेरै रमाइलो लायो,' नेदरल्यान्डबाट नेपाल भ्रमणमा आएका स्विनेस्काले कान्तिपुरसँग भने, 'उनीहरूसँग बस्दा आफूलाई त्यही परिवारको सदस्यजस्तो महसुस भयो ।' कान्तिपुर

सुन्दर पनौती पर्यटकको पर्खाइमा

2010-01-18T21:47:00.000-08:00

पनौती पर्यटकको पर्खाइमा छ । पुराना कलाकृतिहरूले भरिएको पनौती सहर विश्वसम्पदा सूचीमा प्रस्तावित र नेपाल सरकारद्वारा घोषित स्मारक क्षेत्र पनि हो ।

पनौती बजारका कला-कौशलले भरिएका घर, मठ-मन्दिर, चारैतिरका हरियाली वनजंगल, गोरखनाथ, शारदादेवीस्थान, धनेश्वर, खोपासी जंगल, खोपासी फाँट आदि पर्यटकलाई आकषिर्त गर्न सक्ने सुन्दर सम्पत्ति हुन् । यहाँबाट नमोबुद्ध, लाँकुरी भञ्ज्याङ, कामीडाँडा, ढुंखर्क, बेथानचोक, नारायणस्थान, शिवगुफाजस्ता थुप्रै पर्यटकीय क्षेत्र पनि सजिलै पुग्न सकिन्छ । अझ यहाँ लाग्ने १२ वर्षे मकर मेला, धनेश्वर महादेवको मेला, गाईजात्रा, बेलविवाह, देवीनाच, स्वतकी पर्व, पनौती जात्रा, कृष्ण नारायण जात्रा, भीमसेन जात्रा, नवदुर्गा नाच, गठेमंगल आदि स्थानीय मेला तथा जात्राले समेत धेरै पर्यटकलाई लोभ्याउन सक्छन् । 'पनौतीभित्र जति सुन्दरता छ, त्यो सुन्दरताले धेरै पर्यटकलाई आकर्षण गर्न सकेको छैन, हामी सबै पर्यटक भित्र्याउन क्रियाशील छौं,' -पनौती पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष सुरेस सैजू भन्छन् । एउटै ढुंगामाथि रहेको र भूकम्प जाँदासमेत क्षति नहुने सहरका रूपमा परिचित पनौतीका सम्बन्धमा प्रचारप्रसार हुन नसक्नु, पर्यटकहरूलाई राख्ने उचित व्यवस्था नहुनु, पर्यटक भित्र्याउन आवश्यक पूर्वाधारहरू नबन्नुजस्ता कारणले पर्यटकहरू यहाँ आउन नसकेको सैजूको ठम्याइ छ ।

पनौती पर्यटन सेवा समितिले पर्यटन सूचना केन्द्र खोलेर र होम स्टे कार्यक्रममार्फत पनौतीमा पर्यटकहरूलाई आकषिर्त गर्ने अभियान सुरु गरेको छ, तर धेरै पर्यटकलाई पनौतीमा राख्न सकेको छैन । जापान, इङ्ल्यान्ड, अमेरिका, जर्मनी, स्पेन, क्यानाडा, प|mान्स, स्वीजरल्यान्ड, कम्बोडियासहित २५ देशका १ हजारभन्दा बढी पर्यटक दुई महिनाको अवधिमा आए पनि अधिकांश पनौती क्षेत्र घुमेर फर्किए । समितिका अनुसार, तीमध्ये होम स्टे कार्यक्रमका लागि व्यवस्था गरिएको १६ घरमध्ये ६ घरमा १४ जना पर्यटक मात्र बसे । पनौती क्षेत्र पयर् टकहरूका लागि साइट सिनजस्तो मात्र भएको छ । 'साइट सिनका रूपमा मात्र होइन, पनौती क्षेत्रमा पर्यटकहरूलाई राखेर यसको ऐतिहासिक, धार्मिक एवं पुरातात्त्विक महत्व अनुभव गराउने योजना छ,' -पर्यटन सेवा समितिका सचिव मुकुन्द सापकोटा भन्छन् ।

पर्यटकहरू यहाँ नबस्नुको कारण पनौती नगरपालिकाको बेवास्ता एवं पर्यटन व्यवसायीहरूले आवश्यक पूर्वाधार पूरा गर्न नसक्नु पनि हो । व्यवस्थित होटल, साइवर, यातायातका साधन, डिपार्टमेन्टल स्टोर आदिको अभाव तथा सहरको फोहोर व्यवस्थापन गर्न नसक्नुले पनि पनौतीमा पर्यटकहरू आउन नसकेको तर्क गर्दै अध्यक्ष सैंजू भन्छन्- 'पर्यटन समितिमार्फत हामी सबै पूर्वाधार विकासका लागि प्रयास गरिरहेका छौ, नत्र पनौती साइट सिन हेर्ने क्षेत्रमै सीमित हुनेछ ।'

राजधानी काठमाडौंबाट नजिकै ३२ किलोमिटरको दूरीमा रहेको काभ्रेको यो क्षेत्र अहिलेसम्म पनि पर्यटकहरूकै प्रतीक्षामा रहनु विडम्बनाको कुरा हो । सन् २०११ मा नेपालमा १० लाख विदेशी पर्यटक भित्र्याउने सरकारको योजनालाई सार्थक बनाउन पनौतीलाई पनि पर्यटक जानैपर्ने र बस्नेपर्ने ठाउँ बनाउनु आवश्यक छ ।
कान्तिपुर

पत्र पत्रिकामा पनौतीको मकर मेला

2010-01-17T23:37:00.001-08:00

नागरिक दैनिक
१२ वर्षे मकर मेला शुभारम्भ गर्न पनौती जाने क्रममा बनेपा पुगेका राष्ट्रपति रामवरण यादवलाई माओवादीले कालो झण्डा देखाएका छन्। उनलाई व्यक्तिगत गालीगलौजसमेत गरिएको थियो। उनको गाडी नै रोकेर गाडीमाथि कालो झण्डा फ्याँकेर उनीहरुले नारा लगाएका थिए। यो मेलाको मूल आयोजक समितिका संयोजक नै माओवादी सभासद अक्कलबहादुर थिङ छन् । र, उनैको निमन्त्रणामा राष्ट्रपति मेलाको शुभारम्भ गर्न त्यसतर्फ गएका थिए। पछि मेलाको शुभारम्भ गरिदिएकोमा थिङले नै यादवलाई छ्वालीबाट बनेको कलाकृति उपहारसमेत दिएका थिए।

काभ्रेलि.कम
मकर मेलालाई लक्षित गरी पनौतीको ठाडोबाटोदेखि नै पसल तथा होटल राख्नेको संख्या पनि धेरै देखिएको छ । केही दिनअघिसम्म खाली रहेका जग्गाहरु अहिले होटल र सशुल्क पार्किङले भरिएका छन् । मकर मेलामा नुहाउनका लागि रोशी खोलाको पानीलाई पुण्यमातामा ल्याएर दह बनाइएको छ । पुण्यमाताको फोहोर पानीलाई भने ढलबाट घाटभन्दा केही तल खसाल्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
मकर मेलाको बिहानैदेखि काभ्रेबाट सञ्चालित एफएमहरुले प्रत्यक्ष प्रशारण गरिरहेका छन् भने मकरको समाचार संकलनका लागि काठमाडौ.बाटसमेत सञ्चारकर्मीको ठूलो टोली आएको छ । केही टेलिभिजनले मेलाको प्रत्यक्ष प्रशारण गरिरहेका छन् ।

त्यस्तै मेलालाई लक्षित गरेर स्वास्थ्य शिविर, खोजतलास शिविरसमेत सञ्चालन गरिएको छ । जावलाखेलस्थित अल्का अस्पतालले त्रिवेणीघाट नजिकै स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरेको छ । रेडक्रस लगायत अन्य केही संस्थाले पनि स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिरहेका छन् ।

गोरखापत्र
माघे सङ्क्रान्तिमा सुरु भई एक महिनासम्म चल्ने मकर मेला लिच्छवीकालीन राजा मानदेवको पालादेखि प्रचलनमा आएको बताइन्छ । महाभारत शृङ्खलाअन्तर्गत प्रसिद्ध फूलचोकी लेकको पूर्वपश्चिम दुईतर्फ बग्ने नदी किनारका दुईस्थल पाञ्चाल-पनौती) र पाटनको गोदावरीमा बाह्रवर्षे मेला लाग्ने प्रचलन रहादै आएको पनौतीका इतिहास तथा संस्कृतिका अध्ययनकर्ता सूर्यप्रसाद लाकोजू बताउनुहुन्छ ।

kavrely.com
हरेक १२ वर्षा काभ्रेको पनौतीमा लाग्ने मकर मेलामा आउने दर्शनार्थीको संख्यामा बृद्धि आएको छ । १२ वर्षा पनौतीमा लाग्ने मकर मेलामा आई स्नान गरी स्थानिय देवी देवताको पुजाआजा गरेमा आफ्नो मनले चिताएको कुरा पुरा हुनुको साथै सम्पुर्ण पापबाट मुक्ति मिल्ने जनविश्वासका साथ पनौतीमा लाग्ने मकर मेलामा आउनेको संख्यामा बृद्वि भएको स्थानियबासीहरु बताउँछन् ।

अघिल्लो मकर मेलामा भन्दा यस वर्षो मकर मेलामा आउनेको संख्यामा बृद्वि भएको नगरबासीहरु बताउँछन् । माघे सक्रान्तिको दिनबाट माघ महिनाभर लाग्ने मकर मेलाको चौथो दिनसम्म आउँदा करिव २ लाख दर्शनार्थीहरुले मकर मेलाको अवालोकन गरेकोअनुमान गरिएको छ । यस वर्षो मकर मेलामा नुहाउन भन्दा पनि घुम्न आउनेको संख्या धेरै भएको स्थानियबासीहरु बताउँछन् । मकर मेलामा काभ्रेका विभिन्न स्थानका साथै काठमाडौ, भक्तपुर, ललितपुर जिल्लाका साथै विभिन्न स्थानबाट मकर मेलामा आउनेको संख्यामा बृद्वि आएको छ ।

मकर मेलाको अवसरलाई छोप्दै बाटाबाटामा विभिन्न खाजा घरहरु समेत स्थापना गरिएका छन् भने विभिन्न संघसंस्थाहरुले मकर मेलामा आउने दर्शनार्थीका लागि स्वागतद्धार राखेर बाटोलाई सुशोभित बनाएका छन् । मेला सुरु भएको केहि दिनमात्र भएपनि अहिलेको तुलनामा पछि विस्तारै मेला भर्नका लागि आउने दर्शनार्थीको संख्यामा बृद्धि हुने मेला मूल व्यवस्थापन समितिले अनुमान गरेको छ । मकर मेलामा मूल व्यवस्थापन समितिले १ करोड दर्शनार्थी भित्राउने लक्ष्य राखेको छ ।

30 सालको मकरको फोटोहरु

2010-01-17T01:52:00.000-08:00

छ्वालि कला प्रदर्शनी

2010-01-17T01:34:00.001-08:00

उन्मन्त भैरव मन्दिर भित्रका फोटोहरु

2010-01-17T01:26:00.001-08:00

प्रशान्त श्रेष्ठको सडक फोटो प्रदर्शनी

2010-01-17T00:54:00.000-08:00

थप फोटोहरु

2010-01-16T23:24:00.001-08:00

ईन्द्रेश्वर महादेवको मन्दिर
ईन्द्रेश्वर महादेवको मन्दिर

स्वयंसेवकहरुलाई निर्देशन दिन्दै

महिला स्वयंसेवकहरु

पवित्र कुण्ड
पवित्र कुण्ड

पवित्र कुण्ड

पवित्र कुण्ड

सफा पानी कुण्डमा बग्दै

मकरमेलाको लागि आएका बाबाजीहरु

पवित्र कुण्ड

पवित्र कुण्ड सँगैको बासकुनाग

माधवनारायणको भजन मण्डली

बाबाजी

यो मुस्कान तपाईलाई स्वागत गर्न प्रतिक्षारत छ

उन्मन्त भैरव मन्दिर

संरक्षित कुँ छेँ

त्रिवेणी घाट

गोरखनाथ डाँडा दर्शन गरि फर्कन्दै

मेलाको झलक

पुरुष स्नान गर्ने ठाउँ
कुण्ड सफा गरिन्दै

महिला स्नान गर्ने ठाउँ

भक्तजनहरु पवित्र स्नाग गर्दै

पवित्र कुण्ड

पवित्र कुण्ड

आकस्मिक सेवा

मेला व्यबस्थित गर्न राखेका सुचनाहरु

2010-01-16T23:18:00.001-08:00

स्वयंसेवकहरु

थप मकर फोटोहरु

2010-01-16T23:16:00.001-08:00

कुण्डमा स्नान गर्दै भक्तजनहरु

पनौती मकर मेलाका केहि झलकहरु

2010-01-16T23:08:00.000-08:00

त्रिवेणि घाटको कुण्ड
त्रिवेणि घाट

मकरमेला शुरु, पहिलो दिन मै एकलाखले मेला भर्ने अनुमान

2010-01-14T21:40:00.000-08:00

आज बाट मकर मेला सुरु भएको छ। बिहान ४ बजे देखि भक्तजनहरु आउन सुरु गरेको थियो। राष्ट्रपतिले पनि त्रिवणिघाटमा पवित्र जल ग्रहणगर्नु भएको थियो।
ट्राफिक व्यबस्थाकोलागि छाला कारखाना सम्म मात्र ठुलो गाडि जान दिएो को छ भने त्यहाँ बाट करिब आधा धण्टा हिँडेर जानु पर्ने हुन्छ

मकरमेलाको पहिलो दिनको प्रमूख कार्यक्रम

2010-01-14T04:31:00.000-08:00

१) सहकारी नगर समन्वय समितिको आयोजनामा नगर परिक्रमा, समय- ८ बजे
२) राष्ट्रपतिको पनौती आगमन, ९ बजे र त्रिवणी घाटमा स्नान- ९:३० बजे

पनौती नगर बारे जानकारी

2010-01-13T23:25:00.000-08:00

तत्कालिन मल्पी, खोपासी, सुन्थान शारदा, टौखाल देवीस्थान, सुब्बागाउँ र पनौती गाविसको सबै क्षेत्रलाई समावेश गरी २०५३ साल माघ ११ गते गठित पनौती नगरपालिका हाल १३ वडामा विभक्त छ। आनन्द मल्लको शासन काल (इ.सं.१२७४-१३०१) मा प्राचीन पनौतीको स्थापना भएको विशवास गरिएसँगै देशको रुपमा छुट्टै अस्तित्व वि.सं. १८२० पछि नेपाल एकिकरणको क्रममा समाप्त भएको पाइन्छ।

राजधानी काठमाण्डौबाट दक्षिण पूर्वमा पर्ने यस नगरको केन्द्रसम्म ३२ कि.मी. दुरी रहेको छ। यो नगर पृथ्वीको २७० ३८' उत्तरी अक्षांस र पूर्वी देशान्तर ८५० ३२' मा पर्दछ। कूल ३३.७८ बर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको नगर समुन्द्री सतहबाट १३०० मी. देखि १६०० मी. को उचाईमा छ। पूर्वमा शारदा वतासे/शंखु पाटीचौर गाविस र धुलिखेल नगरपालिका, पश्चिममा कुशादेवी, महेन्द्रज्योती र कलाँती भुमेडाँड गविस, उत्तरमा उग्रतारा जनागाल गाविस र बनेपा नगरपालिका एवं दक्षिणमा कलाँती भुमेडाँडा, चलाल गणेशस्थान र बल्थली गाविस पनौती नगरका सीमा हुन। समशितोष्ण हावापानी पाइने यो नगरमा अधिकतम् ३२०से. देखि न्युनतम ५० से. सम्म तापक्रम रहने गर्छ भने औसत वर्षा वार्षिक १२०० मि.मि. सम्म हुन्छ।

जातिगत रुपमा ब्राह्मण, क्षेत्री र नेवारको बाहुल्यता रहेता पनि ठकुरी, मिजार, परियार, विश्वकर्मा, घर्ती, पहारी, राई, तामाङ्ग, सन्यासी र मगर लगायतको बसोबस पनि रहि आएको छ। यस नगरमा जम्मा ५,४६८ घरधुरी रहेको छ भने जम्मा जनसंखया २९,५०६ छ जसमध्ये महिला पुरुषको अनुपात ५०.१% (म.) ४८.९%(पु) रहेको देखिन्छ। जनसंख्या वृद्धिदर करीव २.०७% छ।

ग्रामिण क्षेत्रको बाहुल्यता भएको यो नगरका अधिकांश नागरिकको प्रमुख आम्दानीको श्रोत कृषि उत्पादन नै हो। आलु, धान, सुन्तला र दुग्ध पदार्थ यहाँका प्रमुख उत्पादन हुन्। हालका वर्षहरुमा हरियो तर कारी उत्पादनले समेत व्यवसायिक रुप लिंदैछ। स-साना घरेलु उधोग, पसल वयवसाय र दुग्ध प्रशोधन केन्द्र लगायत प्लाइवुड/ काष्ट उधोग बाहेक नोकरी समेत यहाँका पेशा बनेको छ।

पूर्वाधारका दृष्टिले थुप्रै चुनौतीपूर्ण कार्य गर्न बाँकी रहेको यस नगरमा करीब १९.०८ कि.मि. कालो पत्रे सडक करीब २१.१९ कि.मि. ग्राभल सडक र अन्य करीव १०४.७८ कि.मि. भन्दा बढी सडक कच्चीकै रुपमा छन्। २ वटा स्वासथ केन्द्र र ४ वटा उपस्वासथ चौकी रहेको पनौती नगरपालिकामा टेलिफोन, विधुत, हुलाक, र खानेपानीको सामान्य पूर्वाधार सुविधा बाहेक ब्यवस्थित एंव पूर्ण रुपमा ती सुविधा प्राप्त हुन बाँकी नै छ। जनसमुदायको आर्थिक विकासको लागि यस क्षेत्रको ५८ वटा सहकारी संस्थाहरुले आ-आफ्नै हैसियत अनुसार भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्।

पनौती नगरपालिका ऐतिहासिक पुरातात्विक प्राचिन एवं धार्मिक दृष्टिले समेत अत्यन्त महत्व राख्दछ। थुप्रै मौलिक संस्कृति र परम्पराको धनी पनौतीमा विभिन्न जात्रा, पर्व पूजा नियमित जसो चलिरहन्छन्। प्रत्येक बाह्र वर्षको माघ महिनामा त्रिवेणी घाटमा लाग्ने मकर मेला, १२ वर्षमा हुने हलसिद्धि देवताको जात्रा, प्रत्येक वर्ष हुने ज्या पून्हि (पनौती जात्रा) देवीनाच भद्रकाली नाच, विस्केट जात्रा, रंगनाथ (मन्दिर) जात्रा, माधवनारायण मेला लगायत अनगिन्ति मेला पर्वले पनौतीको सांस्कृतिक भव्यतालाई अझै उँचो बनाइ राखेको छ। यहाँका इन्द्रेश्वर महादेव (राजकुमारी विरुमा देवीबाट वि.स. १३५१ मा निर्मित), भद्रकाली, बह्मायणी, बद्रिनाथ, केदारनाथ, तोलानारायण, उन्मत्त भैरवका मूर्ति एवं मन्दिरका कलात्मकताले प्राचीन युगको अद्दितीय शिल्पकारिताको नमुना प्रस्तुत गरि रहेको छ, बजार टोलका पुराना घरमा समेत पुराना शैली र कला प्रष्ट देखिन्छ। वडा नं. २ स्थित धनेश्वर महादेव मन्दिर र वडा नं. १२ खोपासी स्थित रंथनाथ मन्दिर एवं द्रोपदादेवी मन्दिर यसका थप उदाहरण हुन्।

प्राचीन कला, संसकृति र ऐतिहासिकतालाई ख्याल गरी सरकारले प्राचीन स्मारक संरक्षण ऐन बमोजिम पनौतीको खास क्षेत्रलाई प्राचीन स्मारक क्षेत्र तोकेको छ। यिनै महत्वलाई विश्वसामु पुर्‍याई यसको भविष्यलाई अझ सुनिश्चित गर्न प्राचीन पनौतीलाई विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश गर्ने प्रस्ताव यूनेस्कोमा विचाराधीन छ।

वि.स. १९७२ मा स्थापित पनौती पाठशाला (हालको पनौती नि.मा.वि.) बाट सुरु भएको पनौती क्षेत्रको संस्थागत शैक्षिक विकासले थुप्रै फड्को मारिसकेको छ। अनगिन्ति प्राथमिक तहका सामुदायिक तथा निजि विधालयका अलावा निमावि र मा.वि. तहका समेत त्यतिकै संख्यामा विधालयहरु चलिरहेका छन्। २ वटा उच्च मा.वि., २ वटा क्याम्पस लगायत केहि राष्ट्रिय ख्याती कमाउन सफल नीजि विधालयले समेत यहाँका शैक्षिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान गरि रहेका छन्।

नेपालकै पहिलो सूचना प्रविधि पार्क अवस्थित पनौतीको प्राचीन पुरातात्विक, ऐतिहासिक धार्मिक महत्व लगायत प्राकृतिक छटाले परिपूर्ण, अग्ला हरियाली युक्त डाँडा कांडाले घेरिएको ऐतिहासिक एंव धार्मिक थलाका रुपमा परिचित नमोबद्धको गन्तब्य रहेको फुल्चोकी पर्यटन मार्गको गन्तब्य तय गर्ने स्थानका रुपमा अवस्थित पनौती साँच्चै सुनदर छ।(साभार: Kavreli.com)

भोलि सूर्य ग्रहणभ

2010-01-13T22:03:00.000-08:00

भोलि मकर सक्रान्ति र मकर मेला शुरु हुने पहिलो दिन र सूर्य ग्रहणपनि परेकोले स्नान गर्ने भक्तजनहरुको भिड हुने अनुमान गरिएको छ। १२:२४ मा शुरु भएर ३:४०मा सिध्दिने यो ग्रहण मसौमले साथ दिए पनौतीबाट पनि हेर्न सकिने छ भने नाँगो आँखाले हेर्दा आँखा बिग्रिने सम्भावना रहन्छ

मकर मेलाको इतिहास

2010-01-13T03:47:00.000-08:00

सृष्टिकर्ता ब्रम्हाले अहिल्या नाम गरेकी अति सुन्दरी गौतम ऋषिलाई नासोको रुपमा राख्न दिएकोमा र्स्वर्गका राजा इन्द्रले अहिल्यालाई छक्याई अनैतिक सम्वन्ध राखेको, ऋषिको श्रापबाट इन्द्रको शरीरभरि हजारौं योनी उत्पन्न भएको, इन्द्र र इन्द्रायणीले गुरु वृहस्पतिको सल्लाह बमोजिम लिलावती र पदमावतीको दोभानमा १२ वर्षसम्म महादेवको तपस्या गरेको किम्वदन्ती १२ वर्षो मकरमेलासँग सम्वन्धीत छ । गुरु बृहस्पतिको सल्लाहबमोजिम देवराज इन्द्र पनौती आई १२ वर्षम्म धर्ैयपर्ूवक तपस्या गरी बस्दा महादेव खुशी भई इन्द्रको रोग निको पार्न तयार भए ।

त्यसको लागि इन्द्रले दैनिक नुहाउने लिलावती -रोशी) र पदमावती -पुण्यमाता) खोलाको दोभान नजिकै उत्तरी दिशामा अवस्थित कुञ्जगिरी पर्वतभित्र रहेको अमृतरुपी जडिबुटी औषधी पगाल्न महादेव आफैं भित्र पसी नागराज बासुकीसमेतको सहयोगमा औषधीरुपी नदि बनि आफैं त्यसैमा समाहित भइ निस्केकाले त्यसको नाम रुद्रावती रहन गयो । यी तिन नदिको संगमस्थल त्रिवेणी नामले प्रख्यात भयो र इन्द्रको सम्पूर्ण श्रापहरु पनि नष्ट हुँदै गयो ।

त्यस समयदेखि प्रत्येक १२ वर्षको उपयुक्त योगमा औषधीरुपी रुद्रावती प्रकट हुने विश्वास छ । यही भएर हरेक १२ वर्षको मकर राशीमा -माघ महिनाभर) मेला लाग्ने चलन रहेको हो । उक्त शुभ लग्नको बेला पारी नुहाउन सक्यो भने जस्तोसुकै रोग पनि निको हुने जन विश्वासले मकर मेलाको महत्वलाई झनै बढाएको छ ।

अर्को कथनअनुसार उक्त रुद्रावती नदि निस्केको बेलामा त्रिवेणीको पानी झिकेर गिलासमा राखी तेल मिसाउँदा तेल पानीमुनि बस्छ । यदि त्यसो भयो भने रुद्रावती नदि बगेको रहेछ भन्ने बुझ्नर्ुपर्छ । औषधी नमिसिएको पानीमा तेल माथिनै तैरिन्छ ।

यस्ता धेरै महिमा बोकेको छ मकर मेलाले । मकर मेला पनौतीको ऐतिहासिक मेला हो । यस वर्ष लाग्ने मेलामा १ करोडभन्दा बढी भक्तजन आउने अपेक्षा पनौती नगरपालिकाको रहेको छ । अघिल्लो मकर मेला (२०५४) मा ३० लाख भन्दा बढी भक्तजनले मेला भरेका थिए ।

यसपटकको मकर मेलालाई विशेष बनाउन पनौती नगरपालिका सक्रिय भएर लागेको छ । मेलालाई व्यवस्थित बनाउन काभ्रे क्षेत्र नं. २ का सभासद् अक्कलबहादुर थिङको संयोजकत्वमा एक मुल समिति र अन्य कामका लागि २१ वटा उपसमिति बनाइएको छ । बजेट थोरै भए पनि आफूले सकेको काम समितिहरुले गरेका छन् ।

मकर मेलाका लागि नुहाउने व्यवस्था गर्न यसपटक पुण्यमाताको फोहोर पानीलाई ढलको माध्यमबाट पठाएर रोशीकै पानी ल्याउने वताइएको छ । पनौतीको त्रिवेणीघाटबाट १०० मिटरमाथिबाट रोशीको पानी पुण्यमातामा झारिने नगरपालिकाले जनाएको छ । मेलामा आउनका लागि पनौतीबासीले विभिन्न माध्यमबाट निमन्त्रणा पठाइरहेका छन् ।
मकर मेलामा त्रिवेणीघाटमा नुहाएपछि त्यहाँको पानी हत्केलामा राखेर गोरखनाथ डाँडामा रहेको गोरखनाथ मन्दिरमा पुर्‍याउने र तल आएर इन्द्रेश्वर मन्दिरको दर्शन गर्ने चलन रहेको छ ।(साभार:www.kavreli.com)

थप फोटोहरु

2010-01-13T03:36:00.001-08:00

पनौतीको केहि सुन्दर फोटोहरु

2010-01-13T03:26:00.000-08:00

राष्ट्रपति रामबरण यादव मकर मेलाको लागि माघ १ गते पनौती जानु हुने

2010-01-13T03:10:00.000-08:00

राष्ट्रपति यादव मकर मेलाको उदघाटन समारोहमा भाग लिन पनौती जानु हुने भएको छ

पनौतीको जात्राको केहि फोटोहरु

2010-01-13T01:06:00.000-08:00

उन्मन्त भैरबको रथ तानिन्दै

रुद्रायणिको रथ नगर परिक्रमा गरिन्दै

मकर मेलाको अवसरमा होम स्टे र स-शुल्क आवासको मौका

2010-01-13T00:59:00.000-08:00

पनौती पर्यटन विकास केन्द्रले मकर मेला भरि होम स्टे र स-शुल्क आवासको विशेष कार्यक्रमको उपहार पनि प्रस्तुत गरिन्दै छ।

छोधपुछ र केहि सहयोगको लागि सम्पर्क कहाँ गर्ने

2010-01-13T00:54:00.000-08:00

१. मकर मेला मूल ब्यवस्थापन समिति अन्तर्गत अतिथि सत्कार समितिबाट संचालित बसपार्कको स्वागत कक्ष
२. पनौती पर्यटन विकास केन्द्रबाट संचालित पर्यटक सुचना केन्द्र
३. स्थानिय स्वयमसेवकहरु

मकर मेलामा के के अवलोकन गर्न सकिन्छ

2010-01-13T00:46:00.000-08:00

१. पनौतीमा छरेर रहेका विभिन्न देवि देवताका मठ मन्दिरहरु
२. मनोरन्जनात्कम गतिविधिमा संलग्न हुन सकिन्छ जस्तै- पिकनिक, रोटे पिङ्ग, जादु, सर्कस, र सिनेमा
३. पनौती शान्ति संग्राहलय
४. एक लाख प्रतिको पुस्तक प्रदर्शनि
५. चित्रकला प्रदर्शनि
६. छ्वालिको चित्रकला प्रदर्शनि
७. सडक फोटो प्रदर्शनि
८. पनौती कोशेलि घर
९. देवि नाच

2010-01-12T22:08:00.000-08:00

पनौतीमा माघ १ गते देखि सुरु हुने १२ वर्षे मेलाको तयारीस्वरुप सिङ्गारिएको ब्रह्मायणी मन्दिर। यहि ठाउँमा रोशिखोलाको सफा पानी राखेर पवित्रस्नान गर्ने छन भक्तजनहरुले।

मकर मेलाको प्रमुख आकर्षण केन्द्रहरु

2010-01-12T02:27:00.000-08:00

पनौतीको मकर मेला भर्न जाँदा हेर्ने र जान छुटाउन नहुने ठाउँहरु-
१) त्रिवणी घाट र यसका वरपरका मन्दिरहरु
यो मकरमेलाको प्रमुख त्रिथस्थल हो। जहाँ पवित्र स्थान गर्नकोलागि खोलामा सफा पानि भरि सकेको छ भने स्नान गर्ने भक्तजनहरुलाईको सुविधाको लागि लुगा फेर्न स्त्रि र पुरुषलाई छुटा छुटै ठाउँको ब्यबस्था त्रिवेणि घाट छेउ मै गरिएको छ भने सँगै आकस्मिक उपचारको लागि रेडक्रसकोले पनि ठाँउ व्यवस्था गरिएको छ।
२) गोरखनाथ डाँडा
यो पनि यो मेलामा आए पछि नगइ नहुने ठाउँ हो। त्रिवेणीघाटको पानी हातको अँजुलिमा राखेर माथि डाँडा सम्म पुर्याउन सक्यो भने चित्ताएको पुगिन्छ भन्ने जनविस्वास छ। गोरख डाँडाबाट पनौतीको दृश्यालोकन गर्नुको साथै यति तपाई पिकनिकरुपमा मेला भर्न जानु भएको छ भने यो ठाउँ उत्तम हो । यहाँको अर्को विशेषता बनेको खडेबाबा हो , उनि कहिले पनि बस्दैनन् र राती पनि उभिएर नै बस्ने गर्छ।
३) ईण्द्रे्श्वर महादेवको मन्दिर परिसर
यो मेलामा आए पछि छुट्याउनु नहुने र यो मेला सँग यो महादेव मन्दिरको किंवदन्ति पनि गाँसिएको छ , जहाँ तपाई महादेवको साथ साथै उन्मन्त भैरबका साथ साथै अन्य देवि देवताको पनि दर्शन गर्न सक्नु हुने छ।
४) पनौती बजार परिसर
मल्लकालिन वास्तुकलाले सजिएको यो बजार आफैमा अनुपम छ र तपाई यो अवसर नछुटाउनु होला

2010-01-12T02:22:00.000-08:00

१२ वर्ष पछि फेरि पनौती दुलहि झै. सजिएको छ

2010-01-12T02:06:00.000-08:00

मकर मेलाको लागि पनौती बजार स्थानिय ब्यक्तिको पहलमा नयाँ दुलहि झैं सिंगारिएको छ। टोल टोलमा ध्वजा पटका सजाउनेहरुको बिना फुर्सद काममा लागेको छ भने मकरमेला ब्यवस्थापन समिति मेला आउने भक्तजनहरुलाई सहज र सरल सेवा दिन कार्ययोजना बनाउन ब्यस्त भेतिन्छ। मन्दिर, सत्तल, खोलानालाहरु मकरमेलाको लागि विशेष रुपमा सफा र सिंगारिन्दै छ भने भक्तजनहरु लाई सजिलो होस भनेर घुम्ने रुट देखिने गरि चोक चोकमा राखिएको छ।
यो ब्लगमा मकर मेलाको समाचार र जानकारीहरु अपडेट गरेर तपाईलाई जानकारी गराउने छ